BAWIPAI’ BOMNAK

Baibal Canghril:

“Tlangpar khi ka hei cuan; Khui-inso bomnak ka hnenah a rat ding? Keimah bomnak cu Bawipa ih hnen ihsin a ra; lei le van tuahtu Bawipa ih hnen in. Amah cun a lo bahter lo ding. A lo humtu cu a itthat lo ding. Israel mi humtu cu a itthat dah lo; A sing khal a sing dah lo. Bawipa in a lo kilveng ding; Nangmah lo hum dingah na kiangah a um”. (Saam 121:1-5)

          Saam 121 hi Baibal thiam hrekkhat in “ralkap ih Saam” (the soldier’s Psalm) tiah an ko. Cun himi Saam hla hi ṭihnungza ral umnak hmun le ram ih a um laiah David ih phuahmi a si. Culaifangah Pathian lo rinsan ding dang zohman a nei lo laifang caan ah a siih ral an do awk laiah Pathian in a lu ah tuahmawhnak um lo dingah a kilveng ding tiah zumnak a nei, tiah an ti. Mi hrekkhat lala cun, himi Saam hla hi ral ram ih ṭihphannak um lai ah nganmi a si lo. Hmun dang ramhlapi a um laiah a fehnak hmunkipah Pathian in a umpitzia a thei. Curuangah a nganmi Saam hla hi “khualtlawngpa ih Saam” (the traveller’s Psalm) tiah kawh a si, an ti ve.

          A thupimi cu khuivek hmun ah kan um a si khalle ṭihnungza karlak ah a ummi kan siih cumi ṭihnungza harsatnak ihsin kanmah thu in kan luat ter thei lo. Curuangah Pathian ah ṭhum aw in Amah rinhnget ding a thupitzia Saam cangantu in a sim duhmi a si. Ziangkim tithei, sersiamtu a nung Pathian cu nitin kan nunnak ah catbang loin in kilkhawitu, lam in hruaitu a sizia kan theifiang theinak dingah le in tuahsakmi ziangkim parah lungkimte’n kan um theinak dingah thazang in pektu Saam hla duh umtak a si.

          Atu ah Saam 121:1-5 ih in zirhmi thu pawl hmangin thazang lak tlang dingah ka lo sawm duh a si.

KHRISTIAN NUN

Thuthoknak:

          Kan Baibal Ca Thianghlim sungah Khristian nun daan ding thu in zirhmi tampi a um. Caan tawite sungah famkimzet ih sim cawk theih dingmi a si lo. Sikhalsehla a cang thei tawkin a thupi deuh tiih ka ruahmi pawl tarlang ka tum ding. Khristian nun timi cu theih men ding a si lo ih nunpi rori dingmi a si. Baibal Ca Thianghlim cu mi hmuahhmuah hrangah Pathian ih pekmi laksawng tumbik a si. Cuih Baibal ih simmi thuhla tampi sungah nitin kan nun daan ding in zirhmi tampi in a um. Cumi thu pawl theih theinak dingah Pathian in fimthiamnak sunglawizet in pek. 

SAMARIA MIṬHA (NA INNHNEN ZO A SI?)

Baibal Caanghril:

Jesuh in, “Suamhmang ih an kaih mipa ih innhnen cu himi pathum lakah hin zo hi so a si, tiah na ruat?” tiah a sut. Daan zirhtu saya in, “Amah a zaangfahtu pa hi a si,” tiah a let. Jesuh in, “Feh awla cubangtuk in va tuah ve aw,” tiah a ti (Luka 10:36-37).

(Siarbet dingmi: Luke 10:25-37)

"PURIM PUAI" LE BAWINU "ESTHER"

Judah miphun pawl hi puai a phunphun tuahin nuamceen ṭheumi miphun an si. Puai tampi an neiih an nom daan a dang cio. Hih puai pawl lakah Purim puai (the feast of Purim) hi nuam an ti bik ṭheu. Judah nithla siar daan ah Adar (February thlahrek le March thlahrek a ceem) ah an tuah ṭheumi puai a si. Himi puai hi hlanlai kum 2600 hrawngah Persia ram a cakzet laiah a ram uknak sungih a ummi Judah miphun hloral ding ko ih khua a khangtu Haman ih thuruahmi pawl a siatral tertu Judah nunau nu Esther sunloihnak puai a si. Himi puaipi caan ah zohman zu duhtawkin in a theih lo. A hleice in an neihmi pawl kha mifarah harsa pawl hrangah an tawlrel, an pe ṭheu. Puaipi caan sungah nikhat sung rawl-ulhnak an nei. Nihnih hrawng cu ei le in a phunphun thawn nomnak puaipi an tuah. Himi puai an tuah hi atu ah kum thawnghnih lenglo a rei zo na’n tuisun tiang a hngetkhoh hi mangbangza pakhat a si ve. Cuih tlunah hi puai a hramthoknak hi Esther timi nunau nu te ruangah a si timi thu kan theih ahcun mangbangza sinsin a si ko ding (Pathian ih khawkhan lairelnak hi minungih theihban lo mangbangza ngaingai a si).

BAWIPA IN A TUL A SI

Baibal Canghril:

“Mi in ziangah so nan hruai, an lo tile, ‘Bawipa in a ṭul a si,’ va ti uh. Cuticun hmakhatte ah an lo thlah ko ding,” tiah a ti. (Matthai 21:3).

          Kan biakmi Pathian hi kumkhua nung Pathian a si. Ziangzongza tuahtu le sersiamtu huham nei Pathian khal a si. Leilung le a sungsuak thil hmuahhmuah nei thluhtu khal a si. Curuangah a hrangah zianghman sammi a nei lo kan ti ahcun kan palh lo ding. Asinain himi Baibal caang kan siar tikah Bawipa in ṭulmi a nei, ti kan hmu thei. Hinah ahhin Bawi Jesuh cu minung sinak ih um a si vekin ṭulsammi a nei ve. Cuih a ṭulsammi cu minung ih hmanmi pawl a si ve. Himi Baibal sung kan zoh tikah khual a tlawnnak hrangah a bang deuh ih Laak parih to a duh ruangah tiin ruah a theih. Sikhalsehla hiti’n thil a cangmi hi ṭhate’n kan zoh tikah Thukam Hlun sanih sim ciami famkimnak a si. Zekhariah 9:9 sung kan zoh tikah, “Nan lungawi uh, Zion mi pawl, nan lungawi uh! Lungawi in au ciamco uh. Jerusalem mi pawl! Zoh uh, nan siangpahrang a ra lai! Nehtu a siih nehnak thawn a ra; Asinain lungnemmi a siih laak parin a ra; Laak note, laakpi ih faate to in a ra a si” tiah a nganmi kan hmu thei.

          Bawipa in a ṭulmi kimtertu dingah minung le a sersiammi pawl a hmang. Pathian ih ṭulmi kan si hi a sunglawizetmi a si. A ṭulmi kan si lo pang ding hi phan a um leh lam. Pathian ih a ṭulmi, a hman duhmi pawl cu ziangvek pawl an si ti hi kan zoh tlang hnik ding.

MINUNG TIMI HI...

Baibal Canghril:

Cun Pathian in, “Milai tuah thlang uhsi; kanmah ih hmuihmel kengin kanmah bangin kan tuah pei. Ti sung um nga le vanih a zammi vate tlunah siseh, innzuat sumhnam le hramlak ramsa a tum a seen parah siseh, bokvak ih a caang theimi tlun khalah siseh, thu an nei pei,” tiah a ti (Seemtirnak 1:26).

A KEKKUAIMI THINLUNG

Baibal Caanghril: Saam 51:16-17

“Thawinak pekmi cu na duhmi a si lo. Na duh sisehla ka lo pe zo ding. Mei-ur thawinak khal na lungawi mi a si lo. Maw Pathian, ka lo pekmi thawinak cu a kekkuaimi thinlung a si. A kekkuaimi le sualsir thinlung cu na hnong lo ding.”

Baibal siar bet ding: Luka 15:12-32.

PAKUA TEH KHUI AH SO AN SI?

(Where are the Other Nine?)
 

Baibal Canghril: Anmah lakih pakhat pa in a dam ṭheh zo ti kha a hmuh awk tikah a kirsal ih aw ring zetin Pathian a thangṭhat. Hmakhatteah Jesuh kehram leilung ahcun a bok ih Jesuh hnenah lungawi thu a sim. Cupa cu Samaria mi pa a si. Jesuh in, “Damnak a ngantu cu mi pahra an si. Pakuat teh khui ah so an si? Ziangruangah hi ramdang mi pakhat lawng Pathian hnenih lungawinak pe dingah a rat?” a ti. (Luka 17:15-18).

Baibal siar ding: Luka 17:11-19.

KHRISTIAN LE PEKNAK

(Christian and Giving)
 

          Biaknak timi le peknak hi ṭhen a theih lo. A hleice in kannih Khristian pawl hrangah peknak hi a thupizet. Ziangahtile peknak hram a thoktu cu in sersiamtu Pathian amah rori a si ruangah. Ziangtin hram a thok kan ti asile Pathian in a fapa neihsun cu kannih leilung misual pawl hrangah in peknak ihsin a thokmi a si. Curuangah kannih Khristian pawl khalin cutluk in pe siangih in duhdawttu Pathian hnenah kan ziangkim pek ve sal ding kan ṭul. Pek ding ṭuanvo kan neih ruangah si loin in pe hmaisatu hi kan duhdawt ruangah a si.

THINLUNG THAR, THINLUNG NEEM

Baibal Canghril:  

Thinlung thar le nunnak thar ka lo pe ding. Lungto bangih a hakmi nan thinlung cu ka la dingih thinlung neemte ka lo pe ding. (Ezekiel 36:26).

 

          Thinlung timi hi minung kan nun ah a thupi zetmi pakhat a si. Thinlung ṭha zet a um ih, thinlung siava zet khal a um. Thinlung timi hi minung nunnak hrangah nasa zet ih hna a ṭuantu khal a si. Thinlung a ṭha lo ih hna a ṭuan thei lo ahcun minung si man zianghman a santlai nawn lo ding. Cun thinlung ṭha a neitu cun midang tampi, a minungpi pawl hrangah ṭhatnak tampi a suahpi thei. Amah hrang khalah ṭhatnak tampi a suahpi ih a hlawhtling nasa. Sikhalsehla kan sungih a ummi kan thinlung hi a siava tuk ahcun kan minungpi zovek thawn hman kan pawlkom thei lo ding. Kan remaw thei lo ding. Cutikah mah lawng a paakih ummi kan si ding phan a um. Cuih kan thinlung cu a siava lawng si loin a hak tuk pang le ṭih a nung sinsin. A hak daan hi lungto bangih a hakmi thinlung (stone heart) ah a cang pang ahcun hna a ṭuan nawn lo ding. Cutikah thih ding lawng a bak thlang ding a si. Curuangah Pathian in cuih lungto bangih a hakmi thinlung ai-ah thinlung neemte ka lo pe ding, a ti a si.  Thinlung neem a ngahtu cu nunnak thar, damnak a thar a ngahtu a si.