Saturday, March 8, 2014

PATHIAN SUNLAWINAK HRANGAH



Baibal caanghril: “Curuangah nan ei ah siseh, nan in ah siseh, ziangthil nan tuahmi kipah Pathian sunlawinak hrangah tuah uh” (1 Korin 10:31).

          Pathian fa kan sinak san a thupibik pakhat cu Pathian hmin sunglawiter dingah a si. Cumi cu Baibal ca sungah in simmi khal a si. Kan ei ah siseh, kan in ah siseh, zingvek kan tuahmi tinkim hi Bawipai’ sunlawinak hrangah a si tiah 1 Kor. 10:31 sungah fiangte’n kan hmu thei.
          Zumtu pakhat ih nitin kan nunnak hi zum lotu pawl thawn bang aw lo dingmi kan si. Zum lotu pawl vekin kan nung ahcun zumtu kan sinak sullam zianghman a um lo. Zumtu tiah a hmin lawng bun aw mi kan si pang ding. Kan nunnak siseh, kan tuahmi, kan ṭuanmi siseh, kan ei, kan in mi ziangkim hi Pathian sunglawitertu ding kan si.
          Jesuh Khrih in leitlun hrangah, (a) cite nan si (Mat. 5:13); (b) tleunak nan si (Mat. 5:14) tiah in ti. Hitin cite le tleunak thawn tahṭhimnak a peknak cu Pathian sunlawi tertu ding kan sizia langter ding hrangah a si. Midang pawlin kan ṭhatnak an hmu ih vanih a ummi kan Pai’ sunlawi thangṭhatnak dingah midang hmai ah tleunak kan hmuh a ṭul (Mat. 5:16).

1. Rah tampi rah in Pathian sunlawi ter ding (Joh. 15:16).
          Rah a rah lomi hnge tla cu a tan ṭheh, a hlon ih a car ṭheh, tiah kan hmu thei (Joh. 15:2, 6). Thingkung kan phunmi hi rah a rah theinak ding hrangah a si.  Pathian in minung a sersiam tikah rah tampi rah in karhzai dingah a si (Seem. 1:28). Theipi kung ah Jesuh Khrih a rat tikah a hnak lawng a hmu tikah tuini ihsin thokin ziang tik khalah rah nawn hlah, a tiih cuvete’n cuih theipi kung cu a ro ih a thi (Mat. 21:18-19). Rah a rah lomi thingkung cu Bawipa in a duh lo vekin minung kan zate’n rah ṭha rah cio dingah Pathian in a duh a si.
          Rah a rah lomi thingkung cu:
(a) Tan an tuar (Joh. 15:2); (b) Meisa ah hlon a si (Joh. 15:6); (c) A ro ih a car (Mat. 21:19); (d) Ṭhathnemnak a um lo, camsiatnak lawng a tuar (Mat. 21:19).

          Minung kan zate’n rahṭha kan rah theinak dingah:
(a) Khrih thawn pehzom ringring a ṭul (Joh. 15:5-6); (b) Bawipai’ ṭongkam vekin kan nun ah hmun ringring a ṭul; (c) Thlacamnak thawn rah tampi kan rah a ṭul (Joh. 15:16).
          Kan nunnak ah rah tampi rah in Pathian sunlawinak langter cio dingmi kan sizia hi mang sal uhsi (Joh. 15:8).

2. Ei le in, tuahnak zate’n Pathian sunlawiter ding.
          Ziangtinkim kan tuah a si khalle Pathian sunlawinak ding hrangah a si. Curuangah Paul in “…nan ei ah siseh, nan in ah siseh, ziangthil nan tuahmi kipah Pathian sunlawinak hrangah tuah uh” tiah a simmi kan hmu thei (1 Kor. 10:31). Saam cangantu khalin, “Mi ṭha lo pawlih ruahnak pekmi a saang lo ih misual lamzin a thlun lotu le Pathian a hmuhsuamtu pawl lakih a tel lotu cu mi thluasuak a si. Bawipa ih Daan thlun cu a lungawinak a si. Cuih daan cu sunzan in a ruat” a ti (Saam 1:1-2).

(a) Kan ei mi hi Pathian sunlawinak hrangah.
          Minung kan zatein kan nunnak hrangah ei kan ṭul. Asinain kan tonmi pohpoh, ei dingih pekmi pohpoh hi ruat mumal loin ei hruthro ding a si lo. Thuṭhimnak ah, Kuanza (kuva) kan eimi hi Pathian sunglawitertu a si maw? Khaini, sahdah, tikur pawl kan hmawmmi teh Pathian sunlawinak hrangah a si maw? Cuih kan eimi in teh kan taksa hrangah a ṭhathnempi maw? (Isa. 55:2). A siatsuahter ahcun Pathian sunlawinak hrangah a si hrimrhim lo. Kan theih cio vekin cuih thil pawl in kan hrangah ṭhathnemnak in pe lo, midang hrangah khal hnaihnok tertu sawn a si. Curuangah kan hrial tengteng ṭulmi an si. Cuvekin Bing ei teh Pathian sunglawitertu a si maw? A si lamlam lo, in siatsuahtu sawn a si.  Curuangah kan hrial tengteng a ṭul.

(b) Kan in mi hi Pathian sunlawinak hrangah.
          In mi kan ti tikah tidai, lakphak, coffee, cawhnawi, thingthei ti a phunphun a tel thluh. Himi kan in mi pawl hi kan taksa hrangah ziangtluk ṭhathnemnak a um timi kan ruat hmaisa a ṭul. Thuṭhimnak ah zumthlum (diabetes) nat a neitu in a thlum a in ahcun a natnak a besia ter ding. A hrangah ṭhathnemnak a um lo. Cuvekin zu in, kuak fawp tipawl hi Pathian sunlawinak hnakin  kan taksa ruangpum in siatsuah tertu an si sawn. Midang hrang khalah ṭhathnemnak zianghman a um lomi an si.
          Tuisun ah zumtu tampi cu Baibal kan theizet, siar khal kan siar, kan cohlang ih kan zum ko. Sikhalsehla cuih Baibal ih zirhmi pawl kan nun ah kan hmang duh hrimrhim lo. Theihnak lawngin kan tawp ter. Cutin a si ahcun kan Baibal theimi, siarmi le kan zummi hi kan hrangah ziang ṭhathnemnak a um maw? Kan ruat ṭhat ding a ṭul ngaingai.

(c) Kan tuahmi hi Pathian sunlawinak hrangah.
          Tuini ah zumtu a ti awmi pawl kan nun daan hi ṭhate’n zohfelsal kan ṭul. Nitinte’n ziang ka tuah pei? ziangvek pursumnak ka ṭuan pei? khui ram ah ka tlawng pei? ziangmi hnaṭuan ka ṭuan pei timi pawl ṭhencat ding a um tikah Pathian sunlawinak hrang hnakin kanmai’ ṭhathnemnak ziangzat a um ding? Ziangtluk ka hlawk thei ding? Sumpai ka ngah tam thei ding maw? tipawl zohin thu kan ṭhencat ṭheu.
          Zumtu pakhat cu hnaṭuan ding pakhat khat kan ruat tikah himi ka hnaṭuanmi in Pathian sunlawinak hrangah kan ṭuan ahcun hlawhman a tam le a mal ah kan buaipi lo ding. A hleice in Pathian hnaṭuantu pawlin thlahlawh zohin hna kan ṭuan lo ding. Pathian hrangah kan nunnak pek awk taktak in ṭuan ding kan si sawn.
          Hna pakhat ṭuan dingin kan ruat tikah leitlun mit le thinlung, thluak le ruahnak thawn kan hliakhlai ṭheu ih paisa tampi ngahnak, dinhmun sangzet co ding hi thupi ah kan hril sawn ṭheu. A dik nasa. Sumsaw le dinhmun sang neih ding hi a ṭulzetmi a si ko.  Sikhalsehla zumtu tampi cu sumsaw tampi ngah in an um na’n a netnak ah hloral le siatsuah tlaksiat in nun a liamtu tampi hmuh a si tikah riahsiatza ngaingai a si. Pathian sunlawitertu ah an rak si ta lo cuteh.
          Hnaṭuan ṭha le dinhmun sang a thlen hlanih mifel, zumtu ṭha tiih ruahmi hrekkhat pawl cu dinhmun sang le lianzet ih an um tikah an hngal, zu le sa an nomceen in an um, an puar thau ih a netnak ah Pathian thei nawn lotu tampi an um.
          Kan nunnak, kan tuah, kan ṭuanmi pawl hi ziangvek dinhmun a va si hmanah, ram sungah zonzai zet ih hna kan ṭuan ah siseh, ramdang ramleng ah ziangvek hna kan ṭuan ah siseh, kan tuahmi le ṭuanmi pawl hi Pathian sunlawinak ah si ding hi a thupi zet. Zumtu pawl ih kan nun daan ding khal a si.

Thunetnak:
          Tuini ah zumtu kan sinak le kan dinhmun hi ṭhatein zohfel aw in kan rem awk a ṭul zet thlang. Daithlang in um huahhi men ding a sin awn lo. Zumtu kan si tiah nasazet in kan aupi ṭheu nain zum lotu pawl thawn zianghman kan dang cuang lonak zawn tampi a um ṭheu ko ding. Kan nun kan zoh aw tikah Pathian sunlawinak hrangah rah ṭha kan rah maw? kan ei, kan in le kan tuahnak ziangkim ah teh Pathian kan sunglawiter maw? kan thangsiat ter sawn? Hi pawl hi thinlung takte’n ruat aw in kan nun kan cekfel awk a ṭul. Paul ih simmi bangin kan ei ah siseh, kan in ah siseh, ziangthil kan tuahmi kipah Pathian sunlawinak hrangah tuah cio uhsi.
Duhdawtnak le duhsaknak thawn,

Rev. CJ Hrang Hmung, D.Min., PhD.,
Manila, Philippines.
08.03.201411:50 pm.